Ukrayna və Rusiya nümayəndə heyətləri iyunun 2-də İstanbulda görüşdülər. Çankırı Karatəkin Universitetinin professoru Sezai Özçelik bu danışıqları, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın üç liderin Türkiyədə bir araya gəlməsi təklifini və ABŞ-ın bu prosesdə izləyəcəyi siyasəti dəyərləndirib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, bunun Türkiyənin vasitəçilik etdiyi son danışıqlar ola biləcəyini deyən professor Özçelik bundan sonrakı danışıqların liderlər səviyyəsində aparılmayacağını düşünür. Ukraynanın böyük bir strategiya izləyərək uğur qazandığını vurğulayan Özçelik, fevralda Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında Oval Ofis görüşünün atmosferini xatırladıb və bu açıqlamaları verib: “Bu, Türkiyənin son vasitəçiliyi ola bilər. Bundan sonra liderlər səviyyəsində görüşün olacağını düşünmürəm. ABŞ prezidenti Donald Tramp 3 ay əvvəl Oval kabinetdə Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskiyə “Əlinizdə kart yoxdur” demişdi. Ukraynalılar əllərində kartların olduğunu göstərdilər. Heç kimin gözləmədiyi bir şey etdilər. Böyük bir strategiya ilə uğur qazandılar. Düşünürəm ki, meydanda və stolda hər şey dəyişib. Ona görə də düşünürəm ki, müharibə indi inkişaf edəcək. Son razılaşmada məhbus mübadiləsi məsələsi çox təfərrüatlı olduğu üçün başqa razılaşma və danışıqlara heç bir kozır qalmayıb. Çünki danışıqlar aparacaqları yeganə məsələ məhbus mübadiləsi idi. Bunun da əhatə dairəsini genişləndirdilər. Onlar həm xəstələri, həm də 18-25 yaş arasında olanları əhatə edəcək məhbus mübadiləsi aparacaqlarını bildiriblər”.
Trampın Zelenski və Putinlə son dəfə görüşməyi təklif etmiş ola biləcəyini, ancaq Putinin bunu qəbul edəcəyini düşünmədiyini ifadə edən Özçelik, "Düşünürəm ki, bundan sonra müharibə daha da şiddətlənəcək. İkinci Dünya Müharibəsindən və Napoleon dövründən bəri bu bölgələrdə müharibələrin yay aylarında da artacağını söyləyir"deyib.
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski, ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Türkiyəyə sülhü müzakirə etmək üçün dəvəti ilə bağlı Özçelik deyib: “Ərdoğan əslində burada həm özünün, həm də Türkiyənin etibarını masaya qoyur. Zelenski hər zaman Ərdoğana və Türkiyəyə hörmət nümayiş etdirib. Ancaq Putin son iki görüşdə olduğu kimi bundan sonra da eyni şəkildə hərəkət edəcək. Suriya ilə bağlı Ərdoğan başda olmaqla Türkiyədən zərbə aldığı üçün Putin buna dözə bilmədi. Burada Ərdoğan əlini daşın altına qoyur. Putin də bu əlin daşın altında olmasını istəyir. Putin əslində Suriya ilə bağlı əvvəlki danışıqlara məhəl qoymadan bölgədə ABŞ-la birgə hərəkət etdikləri üçün Türkiyə və Ərdoğanı bu şəkildə cəzalandıra biləcəyini düşünür. Ona görə də Putin həm Ərdoğanı, həm də Türkiyəni etibar baxımından çətin vəziyyətə salır”.
Bu prosesdə Putinin etməli olduğu şeyin Zelenski kimi İstanbula gəlməsi olduğunu vurğulayan Özçelik deyib ki, Putin gələ bildiyi halda gəlməməyi seçdi. Sülh təklifini ilk təqdim edən o olsa da, əks istiqamətdə addımlar atdı. Putinin atdığı addımın gözlənilən addım olduğunu vurğulayan ekspert Rusiyanın vaxt qazanmağa çalışdığına diqqət çəkən professor, "Biz Putinin, Kremlin və Lavrovun xarici siyasətini bilirik. Hazırda onlar sadəcə vaxt udmağa çalışırlar. Ancaq bunun əks effekt verəcəyini düşünürəm. Düşünürəm ki, Ərdoğan bu təklifi qəbul etmiş kimi görünəcək və hər iki liderin sammitində görüşmədiyi üçün gəlməyəcək".
Ukraynanın iyunun 1-də Rusiya Aerokosmik Qüvvələrinə aid hava limanlarında həyata keçirdiyi xüsusi əməliyyatla ABŞ və Avropaya güclü mesajlar verdiyini qeyd edən Özçelik, ABŞ-ın bundan sonra izləyəcəyi siyasətlə bağlı bu qiymətləndirməni edib: “Ukrayna Rusiya hava limanlarına etdiyi hücumlarla əslində Trampa “Bu müharibəni sənsiz də davam etdirə bilərik” mesajını verdi. Bu hücumlarda Rusiyaya da mesaj verildi, amma əsl mesaj ABŞ və Avropaya oldu. “Nə olursa olsun bu müharibəni davam etdirəcəyik” siyasəti ilə Rusiya ordusuna milyardlarla dollar itki verdilər. Bütün donanmanı məhv etdilər. Zelenski əslində Trampa bunları deyir: Biz bu müharibəni sənsiz və ya səninlə davam etdirəcəyik, ancaq səninlə olsaydı, həm təhlükəsizliyin, həm də daxili siyasətin üçün daha yaxşı olardı”.
